wtorek, 31 maj 2016 14:33

Wybór źródeł do dziejów ZHP. Tom IV. Dziedzictwo którego nie można odrzucić

NowoWydane - Oficyna Wydawnicza Impuls - Wybór źródeł do dziejów ZHP. Tom IV. Dziedzictwo którego nie można odrzucić - Marszałek Katarzyna NowoWydane - Oficyna Wydawnicza Impuls - Wybór źródeł do dziejów ZHP. Tom IV. Dziedzictwo którego nie można odrzucić - Marszałek Katarzyna Oficyna Wydawnicza Impuls - Wybór źródeł do dziejów ZHP. Tom IV. Dziedzictwo którego nie można odrzucić - Marszałek Katarzyna

Opis

Człowiek dziedziczy przeszłość. Spadek to czasem przyjemny, a czasem kłopotliwy – ale taki, którego nie można nie przyjąć. […] Dziedziczymy nawet tę przeszłość, która zdawałaby się, skończyła się definitywnie. Ona, bowiem wpłynęła na sytuację, w której powstaje to, co nowe.

 

Działalność i historia Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP) są tematem licznych opracowań, do których należą: 

- wspomnienia, biografie dawnych i współczesnych harcerek, harcerzy, instruktorów, działaczy;

- monografie środowisk: drużyn, kręgów, hufców, chorągwi, oddziałów, a także obszarów (np. harcerstwo ziemi kieleckiej, Podlasia);

- syntetyczne opracowania poszczególnych okresów dziejów organizacji;
- wybory źródeł dziejów ZHP obejmujące fragment jego działalności.


Na rynku księgarskim dostępne są także wznowienia książek harcerskich z dawnych lat, wśród których wyróżnia się seria opracowana przez Oficynę Wydawniczą „Impuls” pod hasłem „Przywrócić Pamięć”.

Brak było – w moim odczuciu – opracowania, które zawierałoby zbiór oryginalnych źródeł dotyczących dziejów ZHP, od chwili powstania stowarzyszenia do czasów współczesnych. Dlatego też opracowałam trzytomową publikację Wybór źródeł do dziejów ZHP wydaną przez Oficynę Wydawniczą „Impuls” w 2014 roku, która obejmuje lata 1918–2014. Opublikowanie tych źródeł miało na celu udostępnienie szerszemu gronu czytelników materiałów dostępnych jak dotąd nielicznym. Chciałam w ten sposób ułatwić zainteresowanym studia nad dziejami ZHP poprzez samodzielną lekturę i własną interpretację zgromadzonych dokumentów.

W niniejszym opracowaniu umieściłam źródła odnalezione podczas kwerend prze­prowadzonych w latach 2005–2014 w zasobach Archiwum Akt Nowych w Warszawie (AAN); Biblioteki i Archiwum Muzeum Harcerstwa w Warszawie (MH); w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego (UW); Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie; w Bazie Internetowych Systemów Aktów Prawnych – ISAP; na stronach internetowych ZHP oraz we wcześniejszych publikacjach zwartych.

Niniejsze opracowanie jest kontynuacją przywołanej serii wydawniczej. Podejmuję w nim próbę zbudowania narracji, opierając się na analizie materiałów źródłowych umieszczonych w Wyborze źródeł do dziejów ZHP oraz w innych źródłach, które nie znalazły się w trzytomowym wyborze, a były niezbędne do uzupełnienia opisu danego fragmentu rzeczywistości.


Analizowane w publikacji materiały źródłowe pochodzą z:

1.    Archiwum Akt Nowych w Warszawie:

a)    Archiwum Związku Harcerstwa Polskiego
b) Polska Akademia Nauk, Instytut Historii w Warszawie, Zakład Systemów Totalitarnych i Dziejów II Wojny Światowej, lata 1928–1956; 1957–2005
c)    Akta Tomasza Strzembosza
d)    Archiwum Komisji Historycznej Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej

2. Muzeum Harcerstwa w Warszawie, w którym korzystałam z dokumentów zgromadzonych w bibliotece i archiwum:

a)    biblioteka
b)    archiwum

3.    Archiwum ZHR w Warszawie przy ulicy Litewskiej

4.    Stron internetowych ZHP, w tym dokumentów wewnętrznych, dokumentów z folderów

5.    Bazy Internetowego Systemu Aktów Prawnych – ISAP.
6.    Centralnej Bazy Orzeczeń Administracyjnych

7.    Źródeł wcześniej opublikowanych w publikacjach zwartych.
8.    Innych pojedynczych czasopism, publikacji zwartych

 

Konstrukcja tej publikacji nawiązuje do struktury wszystkich tomów Wyboru źródeł do dziejów ZHP i składa się z sześciu rozdziałów: Utworzenie i rozwój ogólnopolskiego ZHP (1918–1939); Czas próby (1939–1944); Walka o kształt harcerstwa (1944–1947); Sowietyzacja harcerstwa (1948–1955); Odwilż, harcerstwo w socjalizmie, kryzys i upadek (1956–1988); Odrodzenie, lata demokracji (1989–2015). Okresy, których dotyczą poszczególne rozdziały zostały wyodrębnione na podstawie periodyzacji historii harcerstwa Olgierda Fietkiewicza, Mariana Miszczuka i Bogusława Śliwerskiego.


W każdym z rozdziałów staram się prowadzić narrację wokół następujących kategorii:

- pedagogia i władze stowarzyszenia; 
- uchwały Zjazdów i statutu organizacji; 
- stosunki ZHP z władzami państwowymi;
- oznaki/odznaki organizacyjne, hymn, zawołanie;
- kodeksy postępowania moralnego. 

 

Spis treści

Wprowadzenie     

 

Rozdział I Utworzenie i rozwój ogólnopolskiego Związku Harcerstwa Polskiego (1918–1939)    

 

Rozdział II Czas próby (1939–1944)   

 

Rozdział III Walka o kształt harcerstwa (1944–1947)    

 

Rozdział IV Sowietyzacja harcerstwa (1948–1955)   

 

Rozdział V Odwilż, harcerstwo w socjaliźmie, kryzys i upadek (1956–1988)   

 

Rozdział VI Odrodzenie ruchu harcerskiego, trudne lata demokracji (1989–2015)    

 

Zamiast zakończenia 

 

Bibliografia 

Fragment

Zamiast zakończenia


Możność zrozumienia każdego zrzeszenia,
instytucji i ideologii stanie się tym pełniejsza, 
im bardziej wszechstornne będzie na nie spojrzenie.


Zaprezentowana w tej publikacji narracja – jedna z wielu możliwych – jest próbą spojrzenia na dzieje Związku Harcerstwa Polskiego na podstawie wybranych materiałów źródłowych. Dokumenty archiwalne, artykuły prasowe, relacje i wspomnienia, stanowiące podstawę niniejszej narracji, nie mają długiego żywota. Są nieodłączną częścią czasów, w których powstały, towarzyszących im problemów społeczno-politycznych, obowiązujących w nich wartości, idei, symboli, mód, nadziei i wyzwań. Docierając do nich po latach i układając z nich mozaikę narracji, przy jednoczesnym ograniczaniu swojego komentarza, spróbowałam nawiązać i podtrzymać psychiczną więź z pokoleniami poprzedników. Tylko dzięki tej więzi możliwe jest zrozumienie przeszłości, rozwikłanie ludzkich motywacji, decyzji i zachowań, a w rezultacie, choćby częściowe udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Dlaczego dzisiaj właśnie tak się dzieje?. Warto zdawać sobie sprawę z tego, że:


Nie ma ideologii i instytucji oderwanych od przeszłości i otaczającego świata; w zmiennej rzeczywistości współżyją różnorakie jej składniki i oddziaływają na siebie wzajemnie. A choć niekiedy ideologia czy instytucja na skutek owych przemian przekształca się radykalnie, żadna nie jest przedmiotem jakiegoś oderwanego od środowiska i przeszłości samorództwa.


Dzieje się tak, ponieważ:


Narodziny stowarzyszenia społecznego powstają ze skrzyżowania dwóch czynników: tradycyjnych instytucji oraz aktualnych potrzeb, dążności i warunków.


Czasem pożółkły dziś wycinek z gazety, list czy dokument odnaleziony w oddanej do archiwum teczce mówi więcej niż poprawny politycznie podręcznik historii. Można powiedzieć, że są to wykopaliska, które dostarczają poszukiwaczom prawdy, kolejnych przesłanek o ich dziedzictwie – w tym wypadku dziedzictwie pokoleń polskich harcerzy. Mam nadzieję, że wybór i forma przedstawionych tu materiałów dostarczą Czytelnikom wielu wątków do refleksji, będąc pretekstem do symbolicznego spotkania z przeszłością ruchu harcerskiego. Jak stwierdza Andrzej Janowski, 

[...] wiele sporów wewnątrzharcerskich dotyczy przeszłości, a nie przyszłości a przecież [...] Trzeba myśleć o przyszłości, zachowując wrażliwość i motywację ukształtowaną w przeszłości. Myślenie historyczne skłania do tego, by pewne sprawy w ten czy inny sposób przeżywać, ale nakazuje również spokojne planowanie przyszłości.


W 2013 roku na ostatnim zjeździe ZHP podjęto kolejne już stanowisko stowarzyszenia odnoszące się do jego historii, w którym ze zdziwieniem przeczytałam, że „XXXVIII Zjazd ZHP tym stanowiskiem pragnie zamknąć etap rozliczeń ze swoją trudną historią”. W moim odczuciu – instruktorki członkini ZHP i badaczki zajmującej się przeobrażeniami pedagogii harcerskiej – proces „rozliczenia” (bardziej adekwatnym dookreśleniem zjawiska byłyby „próby zrozumienia” własnej historii przez stowarzyszenie po 1989 roku) chyba nawet w pełni się nie rozpoczął w organizacji. Choć we wspomnianym stanowisku w sprawie zadośćuczynienia instruktorom, którzy za swoją harcerską służbę doznali nieuzasadnionych krzywd, określono...

 

 

ISBN: 978-83-7850-775-8

Format: B5
Objętość: 304 stron
Oprawa: miękka
Rok wydania: 2016

Marginalizacja na rynku pracy, Pikuła G. Norbert, logopedia, historia, pedagogika, logopedia, edukacja, księgarnia internetowa, Impuls,  bestsellery, Oficyna Wydawnicza Impuls, nowości, nowo wydane, nowe książki, www.nowowydane.pl

Oficyna Wydawnicza Impuls

ul. Fatimska 53 b
31-831 Kraków

www.impulsoficyna.com.pl